Het gaat niet om je leeftijd, maar om waar je mee bezig bent

Diversiteit draait meer om jong versus oud, dan om man versus vrouw.
Als ik vanuit het raam van mijn werkkamer naar het speelveldje voor mijn huis kijk, ben ik elke keer weer verbaasd hoe sterk het gedrag van kinderen door ons biologische draaiboek wordt bepaald.

Van peuter naar kleuter naar schoolkind en puber: zonder dat ze er veel invloed op hebben, doorlopen kinderen een scala van voorgeprogrammeerde gedragingen en gevoelens. Van de ene dag op de andere veranderen ze van donzige, zachtaardige wezentjes in nukkige Gremlins uit de gelijknamige Disney-film, om daarna gelukkig weer menselijke trekken aan te nemen.

Ook wij volwassenen doorlopen diverse ontwikkelingsstadia, zij het in een wat langzamer tempo. Het grote verschil met kinderen is echter dat de biologische programma’s vaak minder door leeftijd en meer door concrete gebeurtenissen worden bepaald. Zo kan een vijftigjarige verliefde vriendin zich net zo dwaas gedragen als een vijfentwintigjarige en zijn de rouwfases bij het verlies van een dierbare niet aan leeftijd gebonden. Ook ben ik altijd extra alert als iemand in mijn werkomgeving verhuist, want het verliezen van je veilige holletje is biologisch gezien extreem stressvol en je kunt er zeker van zijn dat die persoon tijdens de verbouw- en verhuisfase even niet zijn hoofd bij de zaak heeft.

Leeftijd en gedrag hebben dus vaak maar beperkt met elkaar te maken. Maar in de praktijk hebben wij toch nog steeds de neiging om gedrag vooral aan leeftijd toe te schrijven. Dit is heel jammer, want hierdoor missen we een unieke kans om het probleem van diversiteit tussen man en vrouw op het werk op te lossen. Nog altijd lopen we tegen het probleem aan dat vrouwen weliswaar in de meerderheid zijn als het gaat om het succesvol afsluiten van een studie, maar dat vijftien jaar later nog maar een op de vijf managers een vrouw is.

Ten dele is dit te wijten aan het feit dat een groep vrouwen ervoor kiest het gezin prioriteit te geven en een duidelijke stap terugdoet. Mijn persoonlijke observatie is echter dat ook bij de groep vrouwen die besluit ervoor te gaan, vaak rond begin veertig de rek eruit is, en de verleiding groot is om naar andere carrièrepaden uit te kijken.

De redenen hiervoor zijn complex. De jaren tussen 30 en 40 zijn traditioneel de jaren waarin de doorbraak gemaakt moet worden, maar ook de jaren waarin veel vrouwen de wedstrijd met één hand op de rug gebonden moeten zwemmen, omdat ze naast hun werk een hoofdrol spelen bij het opvoeden van de kinderen.

Tegelijkertijd worden in deze fase het speelveld harder en de spelregels mannelijker: iets wat elke dag wat extra energie vraagt. Daarnaast zijn er steeds minder maatjes te vinden: andere vrouwen leven vaak heel andere levens of zijn zelf te druk. Geen wonder dat de batterij bij velen langzaam leegloopt. Gelukkig zijn er al veel bedrijven die met allerlei programma’s proberen de vrouwen een steuntje in de rug te geven. De vraag is echter of dit geen dure symptoombestrijding is en het niet veel eenvoudiger is om het probleem bij de wortel aan te pakken.

Waarom zijn carrièrestappen en leeftijd bijna onlosmakelijk met elkaar verbonden? Zou het niet veel handiger zijn om degene — man of vrouw — die de hoofdverantwoordelijkheid heeft voor een jong gezin de mogelijkheid te geven de eerste tien jaar functioneel-inhoudelijk te werken en de managementcarrière pas echt te laten beginnen als men de handen vrij(er) heeft? Waarom kan een veertigjarige niet met een dertiger concurreren? Zijn vijftigers tegenwoordig vaak niet energieker dan overbelaste jonge ouders?

Het gaat uiteindelijk om inhoud, energie en motivatie. En ons biologische programma zet ons er juist toe aan om, als we klaar zijn met nestje bouwen en onze kleinen wormen te voeren, weer een grote trektocht te ondernemen. Meer flexibiliteit en creativiteit bij het vormgeven van carrièrepaden, en meer de rollen afstemmen op wat er in iemands leven gebeurt — in plaats van op leeftijd — lijken dus veel effectiever dan het vasthouden aan standaardpatronen. Zo bezien is de uitdaging niet de man-vrouwdiversiteit maar de diversiteit van oud en jong.

Annet Aris doceert digitale strategie aan businessschool Insead in Fontainebleau en is commissaris bij diverse bedrijven. Wekelijks schrijft zij over bedrijfsvoering, governance en digitale media.

Bron: FD 11 april 2015, Annet Aris